Klasyczną pozycją wśród języków programowania przeznaczonych dla początkujących programistów jest „Beginners Ali Purpose Symbolic Instruction Co-de", w skrócie BASIC. Jest to język wysokiego poziomu składający się z około 130 rozkazów, chociaż istnieją oczywiście pewne różnice pod tym względem w różnych jego odmianach.

Program komputerowy składa się z ciągu instrukcji i parametrów. Komputer wykonuje każde polecenie wpisane w tekst źródłowy programu. Jeśli więc wpisane polecenia nie zawierają błędów i składają się w poprawną logicznie strukturę - w trakcie pracy programu nie powinny się raczej pojawić żadne niespodzianki.

Programowanie wymaga zachowania dużej ostrożności. Nierzadko zdarza się bowiem, że tworzone programy wywołują skutki całkowicie niezamierzone przez autora. Szczególna uwaga jest zalecana zwłaszcza w przypadku instrukcji zajmujących się przeprowadzaniem operacji na plikach, na przykład kopiowaniem czy przenoszeniem, bądź formatujących nośniki danych. Jeden błąd może wystarczyć, byśmy utracili jakiś ważny plik lub nawet wszystkie dane zgromadzone na dysku.

Jeżeli program składa się z wielu części, nad którymi pracują oddzielne grupy robocze, niemal zawsze występują jakieś problemy we współdziałaniu poszczególnych modułów. Aby więc szybko pozbyć się podobnych niezgodności, już w pierwszej fazie tworzenia programu opracowuje się podmoduły umożliwiające swobodną wymianę danych. Czasami niezbędne jest w tym celu zmodyfikowanie ustalonego wcześniej planu całego projektu. Na przykład może się okazać, że działanie jednej części programu uniemożliwia wykonywanie pracy przez inny moduł. Jedynym wyjściem jest wówczas dokonanie odpowiednich zmian w strukturze tych części bądź nawet przygotowanie obydwu lub tylko jednej całkowicie od nowa. Obszerne pakiety oprogramowania zajmują na dysku setki megabajtów.

Po wykonaniu wszystkich testów łącznie ze sprawdzeniem wersji beta nowy program trafia na rynek. Jak jednak wykazuje praktyka, niemal wszystkie ze sprzedawanych programów już w wersji ostatecznej przeznaczonej dla użytkownika końcowego nie są wolne od błędów. Dlatego najwięksi producenci udostępniają dodatkowe pakiety narzędziowe, których zadaniem jest usuwanie usterek i błędów ujawnionych podczas eksploatacji u użytkownika końcowego.

Programiści używają języków programowania, w których do tłumaczenia kodu źródłowego do postaci gotowego programu wykorzystywany jest tak zwany kompilator. Jest to specjalne narzędzie, które nie zamienia napisanego programu wiersz po wierszu, lecz najpierw sprawdza wszystkie funkcje, instrukcje i zmienne, czy nie występują w nich błędy, a następnie zamienia całość w wykonywalny moduł EXE. W rezultacie na dysku zostaje zapisany plik stanowiący gotowy program. Do jego uruchamiania nie potrzebujemy otoczenia programistycznego, w którym został napisany. Możemy go skopiować na dyskietkę i po przeniesieniu wystartować na przykład na komputerze znajomego. Najlepiej otworzyć okno Eksploratora i dwukrotnie kliknąć dany plik myszą.

Narzędzia programistyczne służące do tłumaczenia kodu źródłowego do postaci zrozumiałej dla komputera dzielą się na dwie grupy. Pierwsza z nich to interpretery. Moduły tego typu wchodzą na przykład w skład Basica i innych prostych języków programowania przeznaczonych dla początkujących programistów. Interpreter zamienia tekst źródłowy napisanego programu wiersz po wierszu w kod maszynowy. Z jednej strony oznacza to duże ułatwienie podczas pisania programu - nie musi być ukończony, aby można go było wystartować. Dzięki temu na bieżąco możemy kontrolować efekty pracy. Z drugiej jednak strony do uruchamiania programów niezbędne jest wcześniejsze załadowanie do pamięci środowiska programistycznego, w którym dany program został napisany. Powód jest prosty: w przypadku języków używających interpretera program jest wykonywany tylko na bieżąco, ponieważ nie jest możliwe utworzenie uruchomieniowego pliku z rozszerzeniem EXE czy tez kiedyś COM.

Chociaż do pisania programów o określonym profilu najlepiej nadają się specjalnie do tego przygotowane języki programowania, popularność bardziej uniwersalnych środowisk programistycznych wcale się nie zmniejsza. Już od dłuższego czasu niezwykle modne są języki zorientowane obiektowo. Należy do nich między innymi C+ + . Swą popularność zawdzięcza wewnętrznym strukturom, które umożliwiają szybkie realizowanie najbardziej nawet złożonych koncepcji i urzeczywistnianie ich w postaci gotowych programów. Wraz z rozwojem ogólnoświatowego Internetu zmieniły się jednak potrzeby użytkowników i wymagania stawiane programistom. Niezbędny okazał się język, dzięki któremu mogłyby powstawać narzędzia funkcjonujące w Sieci. Dlatego właśnie opracowano najnowszy język programowania - Javę.